Waarom de toekomst van voeding misschien wel op pizza lijkt
“Het voedsel van de toekomst zal ontzettend lekker moeten zijn, anders is de kans van slagen miniem.” Voeding na The Shift. Interview met Alice Lemesle, Senior Sustainability Manager bij Danone Benelux.
3D-geprinte voeding, algenyoghurt en eetbare verpakkingen… De voedingssector staat aan de vooravond van grote veranderingen, vaak aangestuurd door de shift naar meer duurzaam. Alice Lemesle staat als Senior Sustainability Manager van Danone Benelux midden in de ontwikkelingen en heeft er zin in: “Het eten van de toekomst moet niet alleen gezond, seizoensgebonden en duurzaam zijn, maar vooral ook ontzettend lekker.”
“De kunst zal erin zitten om de sweet spot te vinden tussen gezondheidswinst, klimaatwinst en sociale aanvaarding”, zegt Lemesle. “Als je dat te pakken hebt, heeft een nieuw product kans van slagen. Je kunt geen klimaat- of biodiversiteitsdoelen halen als mensen het gevoel hebben dat zij de rekening betalen. Zelfde verhaal met smaak… Een nieuw product moet en zal heerlijk zijn. Lekkerder dan het product dat het vervangt. Eten is en blijft iets emotioneels.”
Op de vraag of Danone die sweet spot al gevonden heeft moet Lemesle even nadenken. “Natuurlijk is er Alpro dat binnen ons portfolio een sleutelrol speelt. Het mooie aan Alpro is dat je geen veganist hoeft te zijn om van het merk te houden. Het is er voor iedereen die bewuster wil eten. Maar we proberen die plant-based logica ook door te trekken naar minder zichtbare segmenten, zoals medische voeding en sondevoeding. Daar zie je dat sommige plantaardige of hybride producten niet alleen minder uitstoten, maar ook beter verdragen worden door patiënten. In medische voeding kun je geen enkel compromis sluiten op gezondheid, dus als een duurzamere optie óók medisch beter werkt, is dat echt bijzonder, zeker als ook de patiëntenervaring dezelfde blijft. Dan heb je een win, win, win-situatie. Dat is die sweet spot, waarover ik het had.”
Duurzaamheid speelt zich niet enkel af in R&D-labs
Danone probeert voeding expliciet als gezondheidshefboom te gebruiken. Recent opende in Parijs het One Biome Lab, dat zich richt op de rol van microbiota en darmgezondheid. “In dat lab onderzoeken we hoe we producten kunnen maken die echt iets toevoegen voor de gezondheid, zegt Alice. “Onderzoek en innovatie zijn cruciaal voor de toekomst van voeding. En dat is natuurlijk ook waaraan iedereen denkt. Maar duurzaamheid speelt zich niet enkel af in R&D-labs of kantoren, maar vooral op het land.”
In België werkt Danone samen met melkveehouders rond regeneratieve landbouw. Er wordt ingezet op betere bodemgezondheid, meer biodiversiteit, beter dierenwelzijn en lagere uitstoot. “Bijvoorbeeld met behulp van een specifiek voederadditief kan de methaanuitstoot van koeien tot veertig procent dalen! Dat is écht een gigantische impact. Ook met precisielandbouw, ondersteund door technologie zoals satellietbeelden en sensoren, hebben we een belangrijke hefboom in handen om het land op lange termijn productief én gezond te houden. Ik zie daar veel potentieel.”
Nieuwe verhalen
“Maar dan zijn we er nog niet”, zegt Alice. “Het gaat ook om het creëren van nieuwe verhalen in de samenleving. Je kunt nog zo hard aan je eigen portfolio werken, als de sociale norm niet mee verandert, bots je op een plafond,” legt ze uit. “Daarom neemt Danone deel aan initiatieven zoals de Green Deal Eiwitshift en zijn we heel actief binnen een netwerk als The Shift. Daar delen bedrijven, organisaties en andere actoren ervaringen, mislukkingen en successen. “We helpen soms kleinere bedrijven met onze kennis, maar even vaak leren wij van hen. Het is een tweerichtingsverkeer. Niemand heeft alle antwoorden.”
Een thema waar al die spanningen tussen veiligheid, milieu en kostprijs samenkomen, is verpakking. “Dat is misschien wel het meest complexe dossier,” geeft ze toe. “Verpakkingen moeten voedsel veilig houden, betaalbaar zijn, logistiek werkbaar blijven, en ondertussen ook nog liefst herbruikbaar zijn. Er wordt gewerkt aan eetbare verpakkingen en dat is super interessant. Maar de eerste stap is voor mij de evidente stap: alles wat op de markt komt moet recycleerbaar zijn, onnodige materialen moeten eruit en waar mogelijk wordt gerecycled materiaal ingezet. En dan volgt de vraag hoe je single use verpakkingen zoveel mogelijk kunt vervangen door herbruikbare systemen of verpakkingen die écht geen afval creëren.”
Ze vertelt over een proefproject met herbruikbare yoghurtpotten in een gesloten kringloop. De potten werden teruggebracht, gewassen en opnieuw gevuld. “Conceptueel klopte het, maar praktisch was de wascapaciteit in de buurt onvoldoende. De potten moesten een paar honderd kilometer verder worden afgewassen, en dat was vanuit milieuoogpunt natuurlijk niet zo interessant. Het leerde ons dat een bedrijf dit niet in zijn eentje kan uitrollen, hoe groot je ook bent. Je hebt lokale infrastructuur nodig, bereidheid van retailers om mee te werken én consumenten die mee willen doen.”
“En het gaat ook niet alleen maar om revolutionaire nieuwe ideeën”, vervolgt Alice. “We hebben niet zo lang geleden de sleeve van de verpakking van Actimel gehaald. Dat gaat om een paar tienden van een gram per verpakking. Maar op de schaal waarop Danone opereert, scheelt dat tonnen plastic per jaar. De impact die je hier kan maken, maakt het zo leuk om hier te werken.”
Lemesle werkt inmiddels zes jaar voor de voedingsreus. “Tijdens mijn master in sustainable development heb ik stage gelopen bij Danone, en eigenlijk ben ik nooit meer weggegaan,” vertelt ze. “Het was alsof alles vanzelf in die richting wees. Eerst bij Danone in Frankrijk, maar door een opdracht voor Alpro ben ik in België terecht gekomen. Mijn familie komt uit de buurt van Lille, dus België was geen terra incognita voor me.”
Algen hebben de toekomst
Maar even terug naar dat voedsel van de toekomst: waar ligt volgens Alice Lemesle het meeste potentieel? “Zoals je wel merkt aan al mijn gebabbel, is zo’n vraag niet zo eenduidig te beantwoorden. Er zijn altijd heel veel factoren die je moet meenemen. Maar als ik echt iets moet noemen, dan denk ik aan algen als eiwitbron. Dat vind ik persoonlijk een heel interessante piste. Algen zijn echt enorm beloftevol. Ook weer omdat ze potentieel die sweet spot kunnen vinden. Ze zijn in aanleg goedkoop te produceren. Goed, de technologie is nu nog wat duur omdat we aan het begin staan, maar dat zal wel veranderen. Daarnaast zijn algen rijk aan voedingsstoffen, laag in CO₂-uitstoot, en zeker zo belangrijk; een voedingsproduct gemaakt van algen is sociaal gezien vrij makkelijk aanvaard. Weet je, de veelzijdigheid van algen is ongelooflijk. Je kunt er texturen en smaken mee creëren die heel dicht bij klassieke producten liggen. We staan daar nog maar aan het begin.”
Overigens waarschuwt Alice om haar wat betreft het voorspellen van de toekomst in voeding niet té serieus te nemen. “Ik ben geen expert op dat gebied. Ik ben geen futuroloog of productontwikkelaar. Ik ben sustainability manager. Maar als je aan mij vraagt wat het eten van de toekomst is, dan denk ik simpelweg aan pizza.”
“Voedsel moet plezier blijven. Mijn ideale toekomst is er een waarin eten gezond is, seizoensgebonden, zo lokaal als zinvol en met minimale, slimme verpakking. En vooral superlekker! Vandaar die pizza. Ik denk dan aan een bodem van volkorenmeel, eventueel verrijkt met algen of andere eiwitrijke ingrediënten, een rijke tomatensaus van smaakvolle, seizoensgebonden tomaten, groenten als pompoen of paddenstoelen in de herfst, regionale, lage-impact kaas gemaakt met melk uit regeneratieve landbouw en écht lekkere plantaardige ham die rijk is aan eiwitten en laag in CO₂. Dat mis ik als vegetariër het meest, echt lekkere ham. Maar goed, nog een paar olijfjes erop. En dan is ie af! Sorry dat het niet futuristischer is dan dat, hé. Maar eten moet en zal simpelweg ontzettend lekker zijn. Anders is de kans van slagen miniem.”
“Plezier is gewoon een sleutelfactor op weg naar duurzaamheid die we niet uit het oog mogen verliezen. Als het lekkerder is of leuker, én het is duurzamer dan kan het wat worden. Voor hoe bedrijfsleiders met duurzaamheid omgaan, geldt iets dergelijks. Als duurzaamheid enkel gaat over regeltjes en beperkingen dan komt die transitie nooit echt van de grond. Je hebt gewoon wat lef nodig, inspiratie, samenwerking, én een ander kompas. Als succes enkel in winst wordt uitgedrukt, blijven duurzame keuzes altijd “extra”.
“We moeten andere indicatoren van vooruitgang durven hanteren: welzijn in het bedrijf, sociale impact, ecologische veerkracht. En plezier in het onderzoeken naar wat kan! Nieuwsgierigheid naar wat er allemaal mogelijk is! Wanneer we die ingrediënten nu eens bij elkaar gooien en daar een pizza van bakken, dan gaat het helemaal goed komen!
Wil je net als Alice werk maken van een duurzame economie?
The Shift breekt je muren open en verzamelt de unusual suspects rond je tafel: collega’s uit andere sectoren, toonaangevende bedrijven, experts en beleidsmakers. Samen tackelen we je meest complexe duurzaamheidsuitdagingen. Want samen zie en kun je meer.
